هوالجمیل . انجمن پژوهشگران ادبیات دینی ایران

+ خانم پروین اعتصامی

(خاتون شعر و تغزّل)

سیدعلی اصغر موسوی

خیالش، گویی پرنده ای سرگردان بود. بدون خستگی پرواز می کرد؛ پرواز انگشتان جوهری اش، مادرانه، نوزاد «شعر» را نوازش می کرد.

زندگی را دوست داشت؛ آن گونه که شعرهایش را!

انگار از میان فصل ها، با پاییز پیوندی ناگُسستنی داشت؛ فصلی که آن روزها، برگ هایش به صورت تکیده و زرد کودکان شبیه بود و برگ ریزانش به آرزوهای افسرده در بیداد! زوزه های توفانش، شبیه هجوم قزاق های گرسنه به روستا بود و جیغ کلاغ هایش، به حضور طاعون در شهر شباهت داشت.

... و اینک، انگار پاییزِ زندگی اش آغاز شده است؛ گونه هایش که تا دیروز، مثل لاله های صحرایی، از شدّت «تب» می سوخت، مانند نگاه غریبانه کودکان، تکیده و زرد شده بود. چشم های گود افتاده اش، انگار در زوایای اتاق دنبال شعر تازه ای می گشت.

گاه، قطره ای اشکی ـ شبیه «اشک یتیم» ـ به صورتش می لغزید:

کم کم، اندیشه هایش به «آخرین منزل هستی» معطوف می شد و لحظه های روحانی اش از خوف و رجا لبریز بودند؛ حتی گل های سرخ چادر نمازش پژمردگی را تجربه می کردند. او که به جاودانگی خود ایمان داشت، نجوا کنان، فراتر از سقفِ اتاق را می نگریست:

چکاوک ها، سرمست نوروز، آوازهای بهاری سر داده بودند؛ فارغ از سکوت خانه ای که به سکوت پروین عادت می کرد.

پروین:فانوس معرفت، گوهر شبچراغ ادب، خاتونِ شعر و تغزّل!

«پروین»؛ نامی که با «قطعه های »بی نظیر و «مناظره»های بی بدیلش در شعر پارسی، همچو پروین در آسمان ادب ایران می درخشید.

«پروین»؛ نامی که از کوچه پس کوچه های شهر «ری» تا باغ های بزرگِ «نیاوران»، همه را زیر چتر اشعارش قرار داده بود و کودکان پا برهنه «ندار آباد»، از روزنه نگاهش به تماشای «عدالت» می پرداختند.

«آتش دلش» روزهای «بی پدری» را همچون شمعی گریان، بر مزار آرزوها می گداخت تا «اشک یتیم» را به گنجینه دل های مهربان بسپارد.

پروین؛ نامی که «خون دل» خورد تا خاطر «تهی دستان» خشنود شود.

«دیده و دلش» شعله زار اندوه بود؛ اندوهِ کومه نشینانِ آبله پا، اندوه دست هایی که خراج سالانه «قزاق»های عیّاش را می پرداختتند، اندوه آزاد مردانی که از دیدن آفتاب محروم بودند و اندوه دیوارهای کشیده شده روبروی آزادی!.....

در بهار عشق، آیینه، عطوفت و مهر، سال روز تولدش را پاس داشته  و بر عظمت، عفت، ادب، صداقت و معرفتش، درود می فرستیم.

یادش در خیل عاشقان ادب و هنر فراموش مباد!

+ تسلیت

انجمن پژوهشگران ادبیات دینی ، درگذشت نویسنده توانمند و ادیب گرانسنگ "خانم سیمین دانشور" را تسلیت می گوید، خانم دانشور همچون شوی سخنورش مرحوم شادروان جلال آل احمد (ره)؛ برای ادبیات فاخر و اصیل ایرانی چهره ای نامیرا و سترگ بودند.

رحمت و آمرزش روح هردو بزرگوار ، در محضر حضرت پروردگار(جل جلاله) ، آرزوی ماست ؛ روانشان شاد و روحشان قرین رحمت باد ! آمین !

+ عکس

شاعر و عارف سالک حضرت سید آقا موسوی ورچندی (رحمه الله علیه )

+ حضور در انتخابات

بسم الله الرحمن الرحیم

 لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم

حضرت آیت الله خامنه ای با اشاره به تبلیغات پرحجم و گسترده چندین ماهه رسانه های جبهه استکبار برای دلسرد کردن مردم از حضور در انتخابات مجلس افزودند: در همه دنیا، انتخابات پرشور، مظهر زنده بودن یک ملت و عزم و اراده راسخ آنان است، بنابراین در هر کشوری که حضور مردم در انتخابات گسترده باشد، نشانه هوشیاری ملت و همراهی آنان با نظام خود است.
ایشان با اشاره به درصد پایین مشارکت مردم امریکا در دوره های مختلف انتخابات ریاست جمهوری در سالهای اخیر، خاطرنشان کردند: این میزان مشارکت، با حضور گسترده مردم در انتخابات ریاست جمهوری سال 88 و همچنین انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی، به هیچ وجه قابل مقایسه نیست و هدف تبلیغات پرحجم رسانه های جبهه استکبار نیز، گرفتن این حضور پرشور و گسترده از ملت ایران است.
رهبر انقلاب اسلامی افزودند: آن چیزی که از لطف الهی احساس می کنم و احتمال قوی می دهم، این است که ملت ایران در انتخابات روز جمعه، سیلی سخت تری به چهره استکبار خواهد زد.
حضرت آیت الله خامنه ای تأکید کردند: دلهای مردم و هدایت آنها به دست خداوند متعال است و هنگامی که دل ملت، مسئولان و دلسوزان کشور با خدا باشد، پروردگار نیز راه را باز و توفیق را نصیب خواهد کرد و به فضل الهی، این توفیق روز جمعه نصیب ملت ایران خواهد شد.
ایشان با تأکید بر اینکه حضور در انتخابات، حقیقتاً ضربه ی محکمی به چهره استکبار است، افزودند: آنچه در انتخابات بسیار مهم است، حضور گسترده مردم است، زیرا هرچه حضور مردم بیشتر باشد، مجلسی تواناتر و شجاع تر و با پشتوانه محکم تشکیل خواهد شد و چنین مجلسی خواهد توانست  صدای آحاد مردم را با قدرت به گوش دنیا برساند.
رهبر انقلاب اسلامی خاطرنشان کردند: البته در کنار مسئله حضور مردم، رأی به نامزدهای صالح نیز مهم است.

+ مقاله

مکتب شعر دینی     

        مفاهیم شعر دینی                           استاد سید علی اصغر موسوی

**********************************************************************

1: شعر دینی: شعر دینی در هر نقطه از جهان یک معنایی دارد!

در ادیان توحیدی مفهوم الهی و در ادیان بومی و هند و چینی مفاهیم مشترک انسانی و الهی دارد که مخلوطی از افسانه و دین است!
اما در دین اسلام، شعر دینی یعنی؛ شعر توحیدی اسلامی، که از پارامترهای معارفی قرآن و سیره و روش حضرت پیامبر(ص) بهره می گیرد، که در انواع کلامی و عرفانی و مناقبی آن می توان آن را به خوبی دید! شعر دینی، شاعر و مخاطبین اش را به رعایت حقوق خداوند، مخلوقات، پیامبران و پیشوایان راستین دین و اخلاق وامی دارد!و شعر ولایی بارزترین نمونه آن در دیگر مکاتب ادبی است!

2: تفاوت شعر دینی و سکولار در این است که به دلیل توجه هنرمند به هنر ناشی از آرمان های است و متاثر از تاثیرات اخلاقی دین و شعر سکولار تنها متاثر از هنر برای هنر است، که می تواند یا ذوقی باشد یا تفریحی که تنها برای سرگرمی و خودنمایی هنری فردی باشد. یا این که برای اهداف سیاسی و اجتماعی، هنر و ادبیات را وسیله قرار داده باشد معمولار ماندگاری آثار هنر دینی در تاریخ بیشتر از نوع سکولار آن بوده، که این آثار در تمدن های مصری – هندی و چینی و اروپایی به چشم می خورد که از انواع سکولار آن که از رنسانس پدید آمده اند – قابل تمایز است.

5. مهم ترین موضوعات و مشخصات شعر ولایی:

1: رعایت حقوق خداوند، به عنوان آفریننده ادراک و اندیشه الهی

2: رعایت حقوق اهداف و آرمان های دین اسلام و ولایت معصومین اثنی عشری(علیهم السلام) یا همان شأن ممدوحین

3: تبیین،تبلیغ و پرداختن به زیبایی شناسی ولایی که قرآن و معصومین به تشریح آن پرداخته اند.

4: استفاده از ابزار هنر – شعر – برای شناساندن معارف اهل بیت(ع).

5: ایجاد تفاوت میان خرافات و واقعیت ها که از افکار اساطیری و افسانه ای ناشی می شوند و شعر ولایی محو اصلی آفرینش و اتفاقات آن را خدا می داند و بس!

6: تاثیرات شعر ولایی بر دیگر مکاتب: از آغاز حضور حضرت علی بن موسی الرضا در     ایران (مرو) و تاثیر انفاس قدسی ایشان بر علوم اسلامی ایران، شیوه و نگرش های تازه ای در ادبیات و هنر ایران به وجود آمد و بالاترین مکتب به وجود آمده مکتب شعر دینی ایران بود که باعث پیدایش مکتب خراسانی با شعرای بزرگی همچون رودکی –

حکیم کسایی مروزی (341-394 )

دست از جهان بشویم، عز و شرف نجویم

مدح و غزل نگویم، مقتل کنم تقاضا

میراث مصطفی را، فرزند مرتضی را

مقتول کربلا را، تازه کنم تولا

آن میر سر بریده، در خاک خوابنیده

از آب ناچیده گشته اسیر غوغا

***

حکیم فردوسی طوسی – اسدی طوسی  و ابوالفتح بندار بن ابونصر رازی(ولادت 401)

گر، به دل حب آل حیدرته           ساقی آب، حوض کوثرته

تا، تاج ولایت علی بر سرمی          هر روز، ز روز پیش تر، خوش ترمی

شکرانه ی این که میرِ دین حیدرمی      از فضل خدا و منت مادرمی

***

 غضایری رازی (ولادت 426)

بهین خلق و برادرش، دختر و دو پسر     محمد و علی و فاطمه، حسین و حسن

مرا شفاعت این پنج تن پسنده بود           که روز حشر، بدین پنج تن، رسانم تن

و ناصر خسرو قبادیانی (مبلغ مذهب شیعه اسماعیلی)، سنایی غزنوی و یا دیگر شاعرانی که ناشناخته ترند، همچون: ادیب صابر، ترمذی – قوامی رازی، سوزنی سمرقندی و ... . نیز  متأثر از علاقه‌مندی به خاندان عصمت و طهارت بود. و مکتب آذربایجانی و شعر نظامی و بعد از آن مکتب شعر فارس – شیراز – با دوستان مسلم آن سعدی و حافظ و کتب اصفهانی و صائب و سبک هندی و بازگشت شعر معاصر شد!

 حتی در ادبیات قاره ای را تحت تاثیر قرار داد از تمدن هند و چین تا تمدن بیزانسی و قسطنطنیه ای که هنوز هم آثار آن علی رغم دین زدایی فراماسون ها – باز هم قابل دیدن است!
به طور کلی مکتب شعر ولایی باعث پیدایش ادبیات پایداری در کشورهای مختلف با سبک های مختلف و گویش های مختلف شد!
****

 8 :آسیب شناسی: با توجه به پیدایش نظرات جدیدی در حوزه ادبیات غربی و نسل های جدیدی که نوعی ادبیات تلفیقی از سکولار و دینی به وجود آورده اند؛ ردپای چنین نگرشی امروزه در ادبیات منظوم و منثور ما نیز دیده می شود که بیشتر در شعر جوان قابل پی گیری است!

بیشترین آسیبی که امروزه شعر معاصر از این نوع نگرش می بیند، الفاظی بیش از حد و توصیفات غلوآمیز شاعران جوان برای رسیدن به نام آوری است که اغلب محتوا را فدای فرم می کنند. معمولا مرز فیزیک و متافیزیک در این ادبیات بسیار باریک است که حتی گاهی جا به جا می شود، در صورتی که طبق تعاریف شعر دینی و ولایی، شعر ولایی باید تهی از افسانه و اساطیر باشد و حد و مرزی در میان خدا و انسان و اولیاء خدا با دیگران است.

                                                            ادامه دارد ….. انشا الله